Executive Updates voor internettoepassingen
Het format van een executive update is prima geschikt om in een kort tijdsbestek een groep bij te praten over de nieuwste internetontwikkelingen.
Dat kan om rondom een gericht thema iedereen weer ‘up to speed’ te brengen, of algemener zijn. In het laatste geval geeft het een groep een redelijk gelijk kennisniveau, dat als startpunt kan dienen voor een interne discussie.
Zo spreken we regelmatig als onderdeel van dergelijke executive updates over hoe on-line communities zich ontwikkelen en over 3D toepassingen zoals Second Life.

In de pauze de nieuwe spelconsole Wii ervaren
Voor een groep politie-officieren, en voor een grote uitgeverij, deelden we voorbeelden, en was er een virtuele rondleiding door Second Life. Daarvoor maken we gebruik van een set ‘leen-avatars’ zodat het makkelijk is om een groep mensen meteen te laten inloggen. Geen gedoe met het aanmaken van accounts etc.
Zelf gebruik maken van de gedemonstreerde internettools, of dat nou Google Earth, een weblog-applicatie, twitter, wiki, of Second Life is, is toch cruciaal om over te brengen wat de mogelijkheden en beperkingen zijn.

Op bezoek bij Randstad tijdens excursie in Second Life
Ook interesse in een executive update voor je eigen organisatie? Of een rondleiding in Second Life? Neem dan gerust even contact op met mij (Tom Verhoeve).
Kamerlid ontmoet burgers in Second Life
Het Tweede Kamerlid Han ten Broeke organiseert inloop-uurtjes in de eigen regio (Overijssel en met name ook Twente) onder de titel Broodje Tweede Kamer. Elke eerste maandag van de maand vindt dat plaats. Tijdens de bijeenkomst in april en mei, in Enschede, is het Kamerlid gelijktijdig ook in Second Life aan te spreken. Wij werkten mee aan de realisatie ervan.
3D-omgevingen zoals Second Life zijn erg nuttig als je er je bereik van een reeds plaatsvindende activiteit mee wilt vergroten. Mensen die niet in de gelegenheid zijn de activiteit persoonlijk bij te wonen, kunnen dat wellicht wel on-line en virtueel.

Kamerlid Han ten Broeke en zijn virtuele alter ego
En dat bleek wel weer deze maandag bij het Broodje Tweede Kamer. Nadat ik een avatar voor hem had aangemaakt, en de basisinstructies voor het gebruik van Second Life waren gegeven, kon het beginnen. Uiteindelijk waren er een gelijk aantal bezoekers in café Sam Sam in Enschede, als in Second Life, die het gesprek zochten met het Kamerlid. Naast journalisten die in het café langskwamen, was er ook een journalist die Han interviewde in Second Life. Op 7 mei wordt deze actie herhaald en vindt Broodje Tweede Kamer weer in Enschede en Second Life plaats.

Han ten Broeke (r) in gesprek met vier Enschedese burgers, in Second Life
Second Life III : de waarde
Als we proberen achter de hype te kijken waar zit dan de waarde van Second Life (SL)? In de onderdompeling en maakbaarheid, de unieke uitingsvormen die SL mogelijk maakt, de reële groei achter de hype en de te verwachten ontwikkelingen. Er zijn ook zaken die nog een rem zijn, of juist geen waarde kunnen vormen.
Onderdompeling en maakbaarheid: 3D is een blijvertje
Allereerst is SL de eerste 3D virtuele wereld die niet is bedoeld als spel en bovendien een aanzienlijk aantal gebruikers weet te trekken. Dat het geen spel is betekent dat de omgeving geen vaste vorm kent, en er geen uitgebreide set spelregels is. De gebruikers maken alles zelf, en kunnen de omgeving blijvend manipuleren. Van hun eigen verschijningsvorm tot elk huisje, boompje, beestje of ander object in Second Life. De interne economie is op die maakbaarheid gebaseerd. SL heeft dus veel meer het karakter van een platform
3D werelden in het algemeen bieden de mogelijkheid tot onderdompeling (‘immersion’) en dat is waardevol als het om attentie geven en betrokkenheid gaat. Niet alleen voor marketingdoeleinden maar ook bij ontmoetingen en groepsevenementen. Of Second Life nu uiteindelijk overleeft of niet, een maakbare 3D wereld zal vanaf nu tot de standaard mediamix gaan behoren die we op internet tot onze beschikking hebben.
Waardevolle gebruiksvormen
Momenteel ziet het merendeel van SL er precies zo uit als onze fysieke wereld. Interessante gebruiksvormen zijn echter die die gebruik maken van de unieke mogelijkheden van SL zelf. Dan komt het als zelfstandig medium tot zijn recht.

Hartruissimulatie voor onderwijsdoeleinden
Voorbeelden daarvan zijn er al wel en liggen op het vlak van:
- Simulaties en virtual action learning, zoals de Heart Murmur Sim (hartruis simulatie), of de tsunami-simulatie van NOAA.
- Prototyping, zoals het snel ontwikkelen van voorbeelden voor 3D animatie, klanten kleur en opbouw van een product laten beoordelen (Philips) of samenstellen (Nike), of als architect opdrachtgevers door een 3D-gebouwontwerp loodsen via hun internetaansluiting thuis.
- Visualisatie van complexe datastructuren voor derden (zoals de NOAA weerkaarten)
- Nieuwe ervaringen, zoals 2nDisability dat het mogelijk maakt diverse handicaps echt te ervaren. (momenteel voor visuele en neurologische beperkingen), en rollenspellen in een bijpassende omgeving (bijv. om historische situaties na te spelen, of voor trainingsdoeleinden)
- Onderdompeling in ontmoetingen. Ik merk dat ik bijv. andere avatars in de ogen kijk tijdens de communicatie, terwijl de ander dat helemaal niet kan zien. Maar het betekent wel dat ik minder afgeleid en betrokkener ben bij de uitwisseling. Meer dan in een teleconference of een chatroom bijv. Dat kan in sommige situaties een zeer wenselijk effect zijn zoals het SL-eiland dat gebruikt wordt door internationale zelfhulpgroepen van kankerpatienten, of om meer mensen te betrekken bij de on-line versie van een conferentie.
- De mogelijkheid dingen te bouwen die fysiek niet kunnen (als kunstuiting bijv. zoals de kunstfaculteit van Texas University doet)
Live weergave van regenbuien boven de oostkust van de VS in SL
Positieve ontwikkelingen in SL
Achter de hype zit tastbare groei verborgen. Het aantal gebruikers dat op een willekeurig moment actief is, is in de laatste maanden verdubbeld. Ook de omzet aan transacties binnen SL (je kunt van elkaar objecten en land kopen) is sinds augustus verviervoudigd. Er is dus zeker gestage groei. (Kijk eens bij de Second Life statistieken)
SL bezoekers en omzet op 22-1 om 14:00
Door het vrijgeven van de software voor de client (het deel van SL op je PC of laptop) wordt het nu mogelijk voor derden om zelf een ‘Second Life browser’ te maken. Ik verwacht dan ook dat we op korte termijn lichtere software zullen zien (de huidige software eist snel te veel van je computer), die bovendien andere functionaliteit zal integreren zoals spraak,( via bijv. GoogleTalk of Skype), het eenvoudig publiceren van teksten en foto’s vanuit SL (naar bijv. websites, weblogs, en foto-deelsites als Flickr), en het importeren van ontwerpen uit grafische programma’s (zodat het bouwen van dingen in SL eenvoudiger wordt). Tegelijkertijd betekent het dat Linden Labs zelf meer tijd heeft om de serverkant van SL te verbeteren.
Waar zit de waarde (nog) niet?
SL heeft duidelijk te lijden onder de toestroom van mensen. De infrastructuur kraakt in zijn voegen. Grafisch is het allemaal te langzaam, en de clientsoftware die je nodig hebt op je PC of laptop stelt erg hoge systeemeisen. Je mag verwachten dat dat een tijdelijk probleem is.
Het heeft ook geen waarde om de ruimtelijke beperkingen die we met de webbrowser hebben overwonnen in SL opnieuw te introduceren. Een boekwinkel van Amazon in SL is nutteloos: Amazon is succesvol vanwege de honderdduizenden titels die je wel via een website kunt verkopen maar nooit in een winkel op de plank kunt hebben. Een boekenplank nabouwen in SL schept alleen maar beperkingen. Hyperlinking (zonder tijdsverlies ergens anders heen gaan die verwevenheid en bladeren eenvoudig maakt) is ook zo’n eigenschap van de browser die je in 3D weer snel verliest.
Tot slot is de groep gebruikers op dit moment nog lang niet zo uitgebreid en mainstream dat je er iedereen kunt bereiken of vinden.
De binnenkomst in SL gaat nog met veel verwarring gepaard, en het duurt nog te lang voor mensen zich makkelijk door SL kunnen bewegen. Dat leerpad is bij lange na nog niet intuitief genoeg om echt grote groepen mensen te binden. Deel gaan uitmaken van SL is wat dat betreft nog te veel een cultuurschok.
Er is dus genoeg reden om eens nader te kijken naar de rol die Second Life kan spelen. In de volgende posting gaan we nog wat verder in op de kansen die SL voor je organisatie kan bieden.
Second Life II : de hype
Second Life staat in de warme belangstelling. Deze week verscheen een artikel in Elsevier waaraan wij meewerkten. Daarom ook in het Proven Partners Weblog enkele artikelen over Second Life. Dit is het tweede deel: de hype.
Begin vorig jaar waren er honderdduizend geregistreerde accounts in Second Life, nu een jaar later staat de teller op 2,8 miljoen. Het geeft iets weer van de hype die is ontstaan, en waarom de aandacht van media (zie dit grafiekje) en bedrijven (waaronder Philips, ABN AMRO en Endemol) zo enorm is.
Niet dat al die geregistreerde accounts staan voor regelmatige gebruikers, daarvan zijn er ergens tussen de 200.000 en 400.000 zo luiden de schattingen. En dat betekent dat er wellicht op dit moment eigenlijk nog niet zo heel veel te ‘halen’ is. Of toch?
De eerste geluiden dat Second Life al weer over zijn hoogtepunt heen is waren in de afgelopen weken her en der te vernemen zoals in de commentaarsectie op Marketingfacts, met name na de terechte kritische analyse van de door de media verspreidde (en door Second Life niet bestreden) cijfers door Clay Shirky op Valleywag. De tegenreacties zijn denk ik niet meer of minder dan de gebruikelijke terugslag op overdreven enthousiasme.

Big Brother in Second Life: uitmelken van de hype?
Is Second Life meer dan hype?
Ongetwijfeld. De bedrijven die zich er nu vestigen doen dat niet voor niets. De mensen die nu hun inkomen deels verdienen in Second Life getuigen ook van de potentie (zoals eerder deze week in de Volkskrant). De waarde van de transacties tussen Second Life bewoners onderling zag ik sinds augustus van ongeveer 300.000US$ per etmaal stijgen naar zo’n 1,2 miljoen nu. En de honderdduizenden die zich vermaken in deze virtuele omgeving halen er kennelijk een hoop plezier uit.
Driedimensionale weergave vormt met de bijbehorende onderdompeling in een omgeving (‘immersion’) een belangrijke toevoeging aan het arsenaal media dat ons via internet ter beschikking staat. Bij Proven Partners hebben we ons dat al langere tijd gerealiseerd. Zo experimenteerde ikzelf regelmatig met Digitalspace Traveler (screenshot), dat al sinds 1996 beschikbaar is, en nooit meer dan enige honderdtallen gebruikers heeft gekend. Het wordt gebruikt voor gewone gesprekken, maar ook voor taalonderwijs en muziekconcerten. Door gebrekkige technieken, de benodigde bandbreedte, en het vaak nog experimentele karakter van de 3D omgevingen was de toegevoegde waarde voor het grote publiek nog beperkt. Nu bandbreedte minder een probleem is voor grote groepen internetgebruikers lijkt dat een kentering te veroorzaken.
PR bonus
Dat bedrijven zich nu hals over kop in Second Life lijken te storten wordt denk ik dan ook deels gevoed door de wens niet weer (zoals met het web midden jaren negentig) aan de late kant te ontdekken welke nieuwe kansen nieuwe media bieden.
De eerste winst daarbij is de huidige PR bonus voor ‘first movers’ of hen die dat lijken te zijn. Saillant detail is bijvoorbeeld dat ING al maanden aan het experimenteren was met Second Life, en ABN Amro er vervolgens met de PR bonus vandoor ging als de ‘eerste’ grote bank in Second Life.

ABN Amro in Second Life: PR bonus als first mover, maar ook grote plannen, getuige de aanschaf van niet 1 maar 24 eilanden.
Second Life
Het is er al sinds 2003, maar sinds de zomer is de media aandacht in Nederland en daarbuiten ineens enorm: Second Life van het bedrijf Linden Labs. Geen on-line 3D spel zoals World of Warcraft (8 miljoen betalende spelers!), maar een 3D virtuele omgeving waarin de ‘bewoners’ de hele omgeving naar eigen inzicht kunnen vormgeven.
In december werkten Tom en ik mee aan de totstandkoming van een artikel over Second Life voor Elsevier dat deze week is verschenen. Tijd dus om ook onze eigen kijk iets uitgebreider uit de doeken te doen. We doen dat in de komende drie weblogartikelen. Daarin gaan we in op de hype, de waarde, en het mogelijk nut voor je eigen organisatie van Second Life.

Tom werkt aan een Proven Partners logo in Second Life, terwijl ik toekijk

Vier Proven Partners bekijken de locatie van ABN Amro in Second Life

