Afgelopen 16 februari heeft PROVENPARTNERS de cursus ‘sociale digitale vaardigheden’ gelanceerd. Dit gebeurde tijdens de Ambtenaar2.0 dag. Een inspirerende dag met verrassende workshops en vernieuwende presentaties voor de ambtenaar van nu.

Met digitale middelen omgaan met grote hoeveelheden informatie

Eén van de workshops was in handen van Tom Verhoeve die de ongeveer 40 deelnemers meenam langs de verschillende facetten van de cursus. De cursus leert hoe medewerkers door vaardigheden en attitude (houding) de juiste digitale applicaties te hanteren om om te gaan met de grote hoeveelheid van informatie.

Kennis zit in hoofden van mensen

Na een inventarisatie over hoe 2.0 de aanwezigen zichzelf achtten (gemiddeld een 6), ging Tom in op het onderwerp Informatie. Zo stelde hij dat Het Nieuwe Werken gericht is op kenniswerk en dat kennis bestaat uit Informatie * Ervaringen + Vaardigheden + Attitude ( K= I * EVA). Informatie is er inmiddels teveel, waardoor het belangrijk is om snel de juiste informatie te filteren. Dat vereist vaardigheden als ‘analyseren van informatie’ en ‘analyseren van context’ die belangrijk zijn om de informatie op waarde te schatten. De volgende stap is dan het omzetten van deze informatie naar kennis.

Eigen praktijk als voorbeeld

Door het laten zien van praktijk voorbeelden uit de eigen organisatie nam Tom de deelnemers mee door het externe en interne applicatielandschap van PROVENPARTNERS en het belang van integratie (middels RSS) hierbij. Vragen die gesteld werden door de deelnemers waren ‘hoe om te gaan met sociale media op individueel niveau in relatie tot de organisatie? ‘ en ‘hoe kun je een keuze maken in applicaties uit het enorme aanbod?’. Gesteld werd dat je authentiek moet zijn online. Bovendien moet men af van een scheiding werk/privé. Een medewerker is onlosmakelijk verbonden met de organisatie waarvoor ze werken. Ook online. Hier moet dus bewust mee om worden gegaan.

Dank voor input!

Als laatste onderdeel van de workshop hebben de deelnemers  input gegeven voor de aanscherping van de cursus. De competenties die terugkomen in de cursus werden goed ontvangen. Vraag die werd meegegeven is ‘hoe krijg je medewerkers zover dat ze intrisiek gemotiveerd zijn om vrijwillig naar deze cursus te gaan’. Hierbij zal duidelijk gemaakt moeten worden ‘what’s in it for me?’. Hierbij willen we de deelnemers dan ook hartelijk bedanken voor de input!

Meer weten?

Voor meer informatie over deze cursus zie de productpagina of neem contact op met Tom Verhoeve.

Recensies workshop

foto met dank aan Elmine.

Geef alle leerlingen een laptop en het onderwijs wordt een stuk beter. Dat zou nog eens wat zijn! Dat de werkelijkheid wat genuanceerder ligt, bewijst het pionierswerk van de Meppelse scholengemeenschap Stad+Esch. Daar is dit schooljaar het onderwijsconcept ‘Eén- laptop-per-leerling’ van start gegaan. In opdracht van Kennisnet heeft Proven Partners onderzoek gedaan naar de leeropbrengsten van dit initiatief. De werkboeken zijn vervangen door digitale leermaterialen en een elektronische leeromgeving. Gedurende drie maanden zijn de bevindingen onderzocht van de 3e jaars leerlingen die het vak Engels volgen met de laptop. Daarbij is specifiek aandacht geschonken aan de randvoorwaarden en leeropbrengsten.

Geconcludeerd kan worden dat het gebruik van de laptops leidt tot meer motivatie en zelfsturing bij de leerlingen. De leerprestaties zijn niet onverdeeld toegenomen, waarbij aangetekend moet worden dat hoge verwachtingen vooraf al getemperd waren. Het initiatief bevindt zich in de pioniersfase. Het werken met de laptop heeft wel merkbaar positieve gevolgen voor de ICT- en informatievaardigheden van de leerlingen. Ook ervaren zij zelf voordelen van de multimediale mogelijkheden die zij nu binnen handbereik hebben. Vooral voor de luister- en spreekvaardigheid levert dit verbeteringen op. De docenten ervaren eveneens voordelen van het onderwijs met de laptop. Zij ervaren een toename aan zelfsturing door de leerlingen, die elkaar bovendien meer helpen. De leerlingen ontdekken dat de wijsheid ook bij hun klasgenoten ligt en het rumoer in de klas is afgenomen. Leerlingen die besluiten iets voor zichzelf te doen op de laptop, houden hun klasgenoten niet meer van hun werk.

Het leerproces verschuift mede dankzij het werken met de laptops van reproductiegericht onderwijs naar meer zelfsturend en zelfontdekkend leren. De leerlingen krijgen langzamerhand meer invloed op hun eigen leerproces en leren ook vaardigheden zoals plannen en het monitoren van de eigen voortgang. In de klas praten de leerlingen veel met elkaar en geven elkaar informeel tips over de programma’s op de laptop en helpen elkaar bij het oplossen van functionele problemen.
Tegelijkertijd blijkt dat de onderwijsvernieuwing niet beperkt blijft tot het investeren in laptops voor de leerlingen. Het realiseren van daadwerkelijke verbeteringen vergt ook andere goede ICT- randvoorwaarden zoals een draadloos netwerk, een elektronische leeromgeving, digitale schoolborden én voldoende oplaadpunten. Ook de ‘zachte kant’ van de verandering vraagt om voldoende aandacht. Zo is een toetsingskader opgesteld als praktische handreiking waarmee het digitaal leermateriaal kan worden getoetst op de juiste uitgangspunten voor het vmbo onderwijs. Ook zijn samenwerkingsverbanden gezocht, zowel voor de digitale content als de professionalisering van de betrokken docenten. Tijd is daarbij een cruciale factor. De werkdruk neemt toe naarmate meer nieuwe snufjes en mogelijkheden moeten worden beproefd terwijl veel dagelijkse activiteiten gewoon doorgaan.

Het is volgens de docenten nog zoeken naar didactische concepten waarbij echt met elkaar wordt samengewerkt. Het is investeren en pionieren met vertrouwen op betere leeropbrengsten, aantrekkelijker onderwijs met oog op de individuele talenten van leerlingen.

PROVENPARTNERS heeft veel ervaring met de ontwikkeling van virtuele leer- en werkomgevingen. Nieuwe media en ICT faciliteren de samenwerkings- en interactieprocessen tussen medewerkers en dat heeft een positief effect op de kennisproductiviteit en het lerend vermogen (innovatie) van organisaties. Wil je meer weten hierover? Neem dan vrijblijvend contact op. Het volledige onderzoeksrapport kun je hier vinden of op de website van Kennisnet.

Internet is een fantastische leeromgeving
Essay voor Stichting Kennisnet

In feite maken veel jongeren al op vroege leeftijd gebruik van internet, dat vrijwel vanzelfsprekend de voornaamste informatiebron is voor de huidige generatie. Ze leren zelf ermee omgaan, gewoonweg door te experimenteren. Maar self-taught is niet hetzelfde als well-taught . Bovendien bulkt internet van de informatie uit allerhande bronnen, van volslagen ongeloofwaardig tot wetenschappelijk verantwoord. Bedrijven, particulieren, politieke partijen en belangengroepen hebben allerhande redenen om hun publiek te informeren, overtuigen en entertainen.

Misschien is leren met internet juist daarom geen overbodige luxe. In ons essay voor Kennisnet pleiten wij daarom voor aanvullend scala aan elementaire vaardigheden voor leerlingen zoals informatie-, media- en ICT-vaardigheden. Zodoende zijn ze voorbereid op de toekomst en beschikken over goede competenties om in een digitale wereld succesvol én mediawijs te zijn.

Klik op full voor een groter scherm.

Leven in een informatiesamenleving is leuk! Internet biedt een fantastische leeromgeving voor leerlingen en ze googlen erop los. Multimedia spreken tot de verbeelding. Kinderen maken in hun sociale leven ook veelvuldig gebruik van allerlei communicatiemogelijkheden die internet biedt. Ook docenten vragen vaker digitaal leermateriaal om het leerproces zo interessant mogelijk te maken. Zodoende kunnen ze leerlingen goede lesstof aanreiken waarmee een didactisch verantwoord programma tot stand komt.

Tegelijkertijd ontstaat een vraag naar nieuwe vaardigheden voor de 21^ste eeuw waarmee leerlingen mediawijsheid krijgen aangeleerd. Dat heeft gevolgen voor het leerproces, want welk materiaal is hiervoor geschikt? Is er eigenlijk wel genoeg digitaal materiaal beschikbaar? Helaas blijkt kennisoverdracht hierbij slechts in beperkte mate van nut. Het lijkt een complex vraagstuk te zijn, maar wellicht is de oplossing eenvoudiger dan gedacht.

We kunnen dit vraagstuk ook anders benaderen. Waarom wordt internet als leeromgeving niet vaker als uitgangspunt genomen binnen het leerproces? Oké, internet is een multimediaal platform met een overvloed aan informatie. Maar weerspiegelt dat niet de werkelijkheid van alledag? Juist het vermogen om door dit complexe informatielandschap te kunnen navigeren  is van toenemend belang. De leeropbrengsten hiervan zijn zelfstandigere en creatievere leerlingen die optimaal gebruik maken van de grootste informatie database aller tijden: internet.

In ons essay voor Kennisnet pleiten wij voor een andere aanpak van het leerproces waarbij meer gebruik wordt gemaakt van internet als multimediale leeromgeving. De clou ligt bij de benadering van het leerproces. Dit vergt wel een andere manier van lesgeven door docenten én het leren door de kids zelf. Een benadering die meer aansluit op de dagelijkse ervaringen en belevingswereld van leerlingen. Waarin kennisconstructie centraal staat en internet als platform wordt gebruikt voor het zoeken, bewerken en delen van informatie.

Dat kinderen díe veel met de computer werken en voortdurend met nieuwe gadgets zitten te spelen de juiste vaardigheden hebben, is een misvatting. Jongeren beschikken wel over ict-vaardigheden, maar niet over voldoende informatievaardigheden om te slagen in de 21^ste eeuwse samenleving. Leerlingen hebben dus een aanvullend scala aan elementaire vaardigheden nodig zoals  informatie-, media- en  ICT-vaardigheden. Zodoende zijn ze voorbereid op de toekomst en beschikken over goede competenties om in een digitale wereld succesvol én mediawijs te zijn.

Daarvoor is de vakdocent onmisbaar. Leerlingen zijn geneigd oppervlakkig door het informatielandschap te navigeren, iets wat wordt aangeduid met de term Googlificatie. Het zoeken en overnemen van informatie zonder enige kennis vooraf leidt tot een samenraapsel van weetjes zonder basis, zonder verband, zonder begrip. De vakdocent draagt zorg voor een goed fundament aan basiskennis waarmee losse informatie een betekenisvolle context krijgt. Dit noemen wij long life, loose fit.

Afgelopen donderdag vond weer het jaarlijkse Kennisfeest van Frank Kouwe bij Waterschap De Dommel plaats. Wij (Ruud, Leo en Ton) mochten ook weer een bijdrage leveren aan het programma dat geheel in het teken van ontwikkeling stond. De Kennisfeestjes van Frank Kouwe zijn een jaarlijkse traditie. Ik bezocht ooit zijn eerste Kennisfeest in 2003, toen ik nog niet bij PROVENPARTNERS werkte.

Ditmaal stond de persoonlijke ontwikkeling van Lenneke, een collega van Frank centraal. Als inleiding heb ik eerst een presentatie gegeven over hoe in reactie op algemene trends, de wijze waarop mensen naar ontwikkeling kijken is verschoven. Hoe lifetime employment wordt vervangen door lifetime employability, hoe vaardigheden en houding daarbij een grotere rol krijgen, en hoe ontwikkeling al lang veel meer is dan opleiden.

Vervolgens maakten we op video kennis met Lenneke. Ze beschreef haar werk, achtergrond, en haar ideeën over de toekomst. Ook vroeg ze de aanwezigen haar te adviseren over de inhoud van haar ontwikkelplan voor de komende tijd.
Om dat advies te kunnen geven, reikte Ruud van Rheenen een overzicht van interventies aan die geschikt zijn voor het ontwikkelen van kennis, vaardigheden of houdingen in diverse situaties. Lenneke was inmiddels on-line op IM, en de in groepjes opgedeelde aanwezigen konden haar zo vragen stellen om hun ontwikkel-advies vorm te kunnen geven.

Aan het eind van de middag bleek Lenneke alsnog ‘live’ aanwezig te kunnen zijn, zodat ze persoonlijk kon reageren op de adviezen die door de deelnemers waren opgesteld. Ik ben benieuwd wat ze uit de lange lijst van soms heel verrassende en leuke adviezen in haar ontwikkelplan opneemt. Ze heeft beloofd ons op de hoogte te houden.