Homo Dino’s willen het nieuwe werken niet
Wist u dat er een groeiende groep is die niets te maken willen hebben met het nieuwe werken? Deze Homo Dinosaurus (homo dino’s) haakt bewust niet aan bij sociale platformen zoals Twitter, LinkedIn, Facebook en Hyves. Of ze hebben het geprobeerd en sluiten vervolgens hun accounts (dat is dus iets anders dan defrienden).
Homo Zappiens, opgroeien, werken en leren in een digitaal tijdperk
De toekomst is al begonnen. En voor wie een vooruitziende blik hierop wil werpen, is het boek Homo Zappiens een aanrader. Sinds begin jaren negentig groeien kinderen op in het digitale tijdperk. De eerste generatie voor wie technologie niets nieuws is, maar juist een vanzelfsprekendheid. De snelheid en het gemak waarmee de Homo Zappiens met allerhande gadgets spelen en hun (sociale) leven verrijken, biedt stof tot nadenken. En deze generatie sijpelt langzaam binnen in alle gelederen.
Inmiddels zijn meer boeken verschenen over deze ‘digital natives’ of de ‘Generatie Einstein’ waarin uit de doeken wordt gedaan hoe deze generatie opgroeit te midden van een beeldcultuur, waarin ze veelvuldig gebruik maken van ict-hulpmiddelen waardoor ze sneller, slimmer en socialer in de wereld staan. Technologie als tweede huid, zoals Wim Veen het stelt. Wat anders is aan het vervolg op het eerder verschenen Engelstalig ‘Homo Zappiens; growing up in a digital age’ is de diepere verkenning van consequenties die de huidige ontwikkelingen hebben op de sectoren overheid, bedrijfsleven en onderwijs.
Omgaan met vernieuwing en verandering is van alle tijden. Het vergt wel ervaring en inzicht om de achterliggende processen en patronen te kunnen duiden en benutten. Daartoe waagt het boek een dappere poging. Op basis van concrete voorbeelden uit de drie sectoren en een beschouwing vanuit de wetenschappelijke literatuur wordt helder wat de invloed is van bijvoorbeeld Web 2.0 en de toenemende informatisering op ondermeer organiseren, (collectief) leren en besturen. Ook de noodzakelijke competenties die ontwikkelt moeten worden komen aan bod. En daarin kunnen we nog wat afkijken van de Homo Zappiens die zelf hun virtuele bestaan als logische uitbreiding van hun fysieke realiteit beschouwen en spelenderwijs hun mogelijkheden ontdekken.
Wat betekent dit voor de overheid, bedrijfsleven en onderwijs? In het boek komen enkele essenties naar voren die de huidige tendens kenmerken: meer interactie met de omgeving, participatie van ‘de gebruiker’, delen van kennis, toenemende transparantie, werken in netwerken en het streven naar gemeenschappelijke waardecreatie. De techniek fungeert als katalysator voor deze ontwikkelingen en stelt ons in staat slimmer te denken, leren en (samen)werken. Dat is een voordeel in deze kenniseconomie waarin veel waarde wordt gehecht aan innovatie. De in het boek beschreven praktijkexperimenten schetsen daar een aardig beeld van en geven een voorproefje op de toekomst. En met die inzichten kun je zeker je voordeel doen!
Homo Zappiens, de ultieme droom voor IT-managers?
“Het was zeer verfrissend.”
“Er zaten een paar mooie eyeopeners in, waar ik zeker wat mee ga doen.”
“Presentatie leuk en verfrissend.”
Dit waren enkele van de vele reacties die we hebben ontvangen op de presentatie van Leo van de Vorst. Hij heeft op maandag 27 oktober gesproken op het 13e ITSMF Jaarcongres over een nieuwe globale trend: de Homo Zappiens.
Er is een nieuwe lerende generatie aan het onstaan: de Homo Zappiens, aldus professor Wim Veen van de TU Delft. Deze nieuwe generatie is volledig opgegroeid met het web en leert fundamenteel anders dan de oudere generaties. Dit heeft ook consequenties voor het bedrijfsleven, de Homo Zappiens druppelt nu de organisaties binnen. En dit levert nieuwe vragen op: Hoe houden we vernieuwing beheersbaar? Hoe kunnen we ze boeien en binden? Hoe sturen we op productiviteit? Speelt dit ook in uw organisatie? Leo is ingegaan op de uitkomsten van een enquete die door de deelnemers vooraf is ingevuld.
Homo Zappiens: De ultieme droom voor een IT-manager?
Zie voor meer informatie over dit congres: ITSMF.
Bron foto: deryckh
Verslag seminar Homo Zappiens
“Ruim tien jaar geleden begon ik bij een bedrijf waar ik moest vragen of ik alsjeblieft een e-mailaccount mocht. Het vergde wat overtuiging, maar na twee maanden had iedereen een e-mailadres”, vertelt Ton Zijlstra (expert Social software) met een knipoog. “Recent is iemand bij een ministerie weggegaan omdat hij geen internet op zijn werkplek had. ‘Hoe kan ik dan mijn werk doen?’, vroeg de werknemer en nam vervolgens ontslag.”
De moraal is duidelijk: het bedrijfsleven kan niet om de technologische ontwikkelingen heen. Niet alleen raken werknemers gewend aan de IT-faciliteiten, ook de meerwaarde ervan wordt langzamerhand ontdekt. Web 2.0 toepassingen zijn in zwang, zo blijkt ook uit McKinsey’s global survey How businesses are using Web 2.0. Meer dan driekwart van de ondervraagde CEO’s is van plan de investeringen in technologische trends die de samenwerking bevorderen zoals sociale netwerken en webdiensten te vergroten. Geen trein die je je kunt veroorloven te missen, kunnen de deelnemers concluderen uit de verhalen van Ton Zijlstra en Wim Veen (auteur van het boek Homo Zappiens en professor aan de Technische Universiteit Delft).
De jeugd gebruikt al volop een groot scala aan ICT-tools. Ze zijn volledig ingeburgerd in de digitale wereld en weten hoe ze zich kunnen voortbewegen op de digitale snelweg, vertelt Wim Veen. “De gebruiker van informatie komt steeds meer centraal te staan. Ook in de leerprocessen is deze verschuiving merkbaar. De jeugd van tegenwoordig is gewend snel te schakelen, kan met gemak vier dingen door elkaar heen doen (multitasking) en scant eerder dan dat ze een pagina ouderwets lezen. Beelden vormen de taal van de toekomst, leren wordt een spel dat je samen speelt in plaats van alleen en dankzij allerhande communicatiemiddelen zoals MSN, e-mail en mobiele telefoon zijn ze 24 uur per dag bereikbaar. Dit is de volgende generatie werknemers.”
“Mijn nichtje van negen onderhoudt een internationaal netwerk, met oud-klasgenootjes. Maar wat hebben deze ontwikkelingen voor consequenties voor het bedrijfsleven?”, vraagt Ton Zijlstra zich af. Volgens hem zijn organisaties de perfecte omgeving voor de nieuwe lichting ict-toepassingen omdat ze op bergen van data zitten en bestaan uit sterke groepen met een gemeenschappelijke focus. Daarnaast vraagt de huidige toename van veranderingssnelheid en informatie om andere vaardigheden. Hierbij kunnen tools zoals een wiki of del.icio.us de bedrijfsprocessen ondersteunen. Een wiki kan het e-mailverkeer binnen projectgroepen verminderen met 75% blijkt uit de ervaringen bij Dresdner Kleinwort Wasserstein, simpelweg door alle communicatie en documentatie centraal in de wiki in te voeren.
Marcel Kesselring verklaart vanuit zijn praktijkervaring hoe je deze toepassingen kunt laten landen in de eigen organisatie. Hij heeft bij Unilever ervaren hoe viral marketing internationale kennisdeling kan bevorderen. Hierbij worden diverse multimediale toepassingen ingezet zoals podcasts en animatiefilmpjes die gefaseerd een nieuw product intern en extern lanceren. Bovendien bevordert deze werkwijze het delen en borgen van informatie binnen de organisatie. Wie kiest er nog voor een kwartaalrapportage als de cijfers en het laatste nieuws als korte animatiefilm op intranet staan?
Aansluitend beschrijft Ton Zijlstra hoe zijn dag eruit ziet als kenniswerker. Een breed scala aan gereedschappen passeert de revue terwijl hij vertelt wat het nut van elke toepassing is. “Veel tools die ik nu toepas waren er twee jaar geleden nog niet,” legt hij uit. “Ik beschouw veel van deze hulpmiddelen als conceptversies van wat nog komen zal.” Het seminar eindigt bij de vraag aan de deelnemers: ‘Wat ga jij morgen doen?’ De enige manier om erachter te komen welk gereedschap handig is, is tenslotte zelf ermee te werken en het nut ervan te ervaren. Met de informatie uit het seminar kunnen de deelnemers zo aan de slag!
Seminar Homo Zappiens: Aan het werk!
Afgelopen maandag vond de eerste sessie plaats. Met een gevarieerde groep mensen beleefden we een inspirerende 
dag. Gezamenlijk onderzochten we hoe de beschikbaarheid van nieuwe media effect heeft op hoe we werken, leren, en omgaan met informatie. Prof. Wim Veen van de TU Delft verzorgde de aftrap door te laten zien hoe kinderen, in antwoord op wat er mogelijk is, met de wereld om zich heen omgaan, en hoe hun gedrag daarbij anders is (slides). Wims situatieschets bleek niet alleen herkenbaar bij kinderen, maar ten dele ook in de eigen werkomgeving. De achterliggende veranderingen werden vervolgens nader belicht door Ton Zijlstra (Slides). De Homo Zappiens en Web2.0 zijn een kwalitatief antwoord op de kleiner wordende wereld, en de toegenomen snelheid en hoeveelheid informatie.
Ter illustratie liet Ton vervolgens zien hoe die kwalitatieve veranderingen in zijn eigen werk vorm krijgen gedurende een doorsnee werkdag.
De middag was vervolgens gewijd aan hoe dit effect heeft op de organisaties waarin we met elkaar werken. Karsten Ehms van Siemens deed daarbij uit de doeken waarom en hoe bij Siemens voor medewerkers interne weblogs zijn ingezet. Zowel vanuit het kennismanagement-team als vanuit de (interne) communicatie-afdeling(en) is dit initiatief een jaar geleden wereldwijd gestart. De situatiebeschrijving bij Siemens werd vervolgens aangevuld met de inzichten uit cases elders, onder meer uit de eigen Proven Partners praktijk. Belangrijkste conclusies waren daarbij dat de Homo Zappiens en Web2.0 in organisaties betekent dat je samenwerking integreert met de bedrijfsprocessen, en de ICT-gereedschappen met de taken van mensen. Dat is nu vaak nog niet het geval.
Als stabiel fundament dient daarbij de bestaande ICT-infrastructuur met de grote hoeveelheden gegevens die daarin zijn opgeslagen, en het feit dat de medewerkers van een organisatie per definitie een netwerk en hechte groepen vormen. Grote hoeveelheden informatie, en gerichte groepen zijn de basis waarop de Homo Zappiens en Web 2.0 kunnen bloeien.
Uiteindelijk gingen we allemaal met een conreet eerste actiepunt naar huis. Zoals het een Homo Zappiens betaamt: een actieve rol pakken.
Heb je interesse om ook eens deel te nemen aan dit seminar? Neem gerust contact met ons op via de email.
‘Nieuw Leren’ bijeenkomst een succes
Het is op zich wat paradoxaal om met vijftig mensen in een klassieke collegezaal met aan de grond geschroefde stoelen een uur te gaan zitten luisteren naar de presentatie van prof. Wim Veen (TU Delft) over ‘het nieuwe leren in organisaties’ waarin juist het tegenovergestelde wordt besproken. Een plezier was het niettemin!
Vol passie verhaalde Wim Veen over de veranderde (digitale) wereld waarin jongeren van nu opgroeien, en de effecten die dat heeft op hoe ze zich de wereld eigen maken. Hij noemt hen Homo Zappiens, wij de Kennisreiziger. Opererend in netwerken, niet-lineair en multi-taskend lossen ze de problemen op waarvoor ze zich gesteld zien. Niet alleen onze onderwijsinstellingen zijn nog niet echt ingericht op die nieuwe realiteit, die voor onze kinderen een gegeven is, maar ook de organisaties waarin we werken zullen veranderen onder invloed van de nieuw instromende medewerkers.
In de panel-discussie na de presentatie van Wim Veen, was het woord aan enkele leerlingen en studenten, en enkele jonge medewerkers van bedrijven. Zij beschreven hun realiteit van alledag, en reageerden op vragen uit de zaal en op elkaar. In mijn rol als moderator van de discussie had ik een eenvoudige middag. Vol energie werd er doorgediscussieerd tot het eind van de beschikbare tijd. De borrel was daarna het toneel voor het vervolg van intensieve uitwisseling.
Het viel me op dat de jongeren in veel van hun antwoorden uitgingen van intrinsieke motivatie, en hun sociale relaties centraal stelden als informatiefilter (‘dan vraag ik gewoon iemand die ik ken om hulp’). Vanuit de ‘andere’ kant van de zaal gingen veel van de vragen juist over informatie-objecten en het beoordelen van de ‘objectieve’ kwaliteit ervan, terwijl bij de jongeren dus informatie op zich geen primaire rol speelde maar de sociale context waarin die informatie werd gedeeld.
Het een is daarbij wat mij betreft niet beter of slechter dan het ander, maar ’slechts’ een gegeven verandering die we een plek moeten geven in onze organisaties. Er wordt een beroep gedaan op ons verandervermogen, en dat is zoals ook in de zaal werd opgemerkt op zich niets nieuws. Dat is dan ook de richting die we als follow-up willen inslaan. Binnen onze community of practice de Kenniscirkel zullen we naast napraten over de bijeenkomst ook inventariseren hoe binnen onze verschillende organisaties ontwikkeling nu is vormgegeven. Om vervolgens in een verdiepingssessie de vraag te stellen hoe een ‘New Academy’ er uit zou zien, en welke van de huidige ontwikkel-interventies dan wel of niet zullen veranderen.
Zie ook de videobeelden die Hans Mestrum on-line zette, of lees de terugblik van panellid Elmine Wijnia (die ook foto’s in deze posting maakte). De sheets van de presentatie van Wim Veen zijn als powerpoint file te downloaden.
Proven Partners (2000 - 2010)