Geef alle leerlingen een laptop en het onderwijs wordt een stuk beter. Dat zou nog eens wat zijn! Dat de werkelijkheid wat genuanceerder ligt, bewijst het pionierswerk van de Meppelse scholengemeenschap Stad+Esch. Daar is dit schooljaar het onderwijsconcept ‘Eén- laptop-per-leerling’ van start gegaan. In opdracht van Kennisnet heeft Proven Partners onderzoek gedaan naar de leeropbrengsten van dit initiatief. De werkboeken zijn vervangen door digitale leermaterialen en een elektronische leeromgeving. Gedurende drie maanden zijn de bevindingen onderzocht van de 3e jaars leerlingen die het vak Engels volgen met de laptop. Daarbij is specifiek aandacht geschonken aan de randvoorwaarden en leeropbrengsten.

Geconcludeerd kan worden dat het gebruik van de laptops leidt tot meer motivatie en zelfsturing bij de leerlingen. De leerprestaties zijn niet onverdeeld toegenomen, waarbij aangetekend moet worden dat hoge verwachtingen vooraf al getemperd waren. Het initiatief bevindt zich in de pioniersfase. Het werken met de laptop heeft wel merkbaar positieve gevolgen voor de ICT- en informatievaardigheden van de leerlingen. Ook ervaren zij zelf voordelen van de multimediale mogelijkheden die zij nu binnen handbereik hebben. Vooral voor de luister- en spreekvaardigheid levert dit verbeteringen op. De docenten ervaren eveneens voordelen van het onderwijs met de laptop. Zij ervaren een toename aan zelfsturing door de leerlingen, die elkaar bovendien meer helpen. De leerlingen ontdekken dat de wijsheid ook bij hun klasgenoten ligt en het rumoer in de klas is afgenomen. Leerlingen die besluiten iets voor zichzelf te doen op de laptop, houden hun klasgenoten niet meer van hun werk.

Het leerproces verschuift mede dankzij het werken met de laptops van reproductiegericht onderwijs naar meer zelfsturend en zelfontdekkend leren. De leerlingen krijgen langzamerhand meer invloed op hun eigen leerproces en leren ook vaardigheden zoals plannen en het monitoren van de eigen voortgang. In de klas praten de leerlingen veel met elkaar en geven elkaar informeel tips over de programma’s op de laptop en helpen elkaar bij het oplossen van functionele problemen.
Tegelijkertijd blijkt dat de onderwijsvernieuwing niet beperkt blijft tot het investeren in laptops voor de leerlingen. Het realiseren van daadwerkelijke verbeteringen vergt ook andere goede ICT- randvoorwaarden zoals een draadloos netwerk, een elektronische leeromgeving, digitale schoolborden én voldoende oplaadpunten. Ook de ‘zachte kant’ van de verandering vraagt om voldoende aandacht. Zo is een toetsingskader opgesteld als praktische handreiking waarmee het digitaal leermateriaal kan worden getoetst op de juiste uitgangspunten voor het vmbo onderwijs. Ook zijn samenwerkingsverbanden gezocht, zowel voor de digitale content als de professionalisering van de betrokken docenten. Tijd is daarbij een cruciale factor. De werkdruk neemt toe naarmate meer nieuwe snufjes en mogelijkheden moeten worden beproefd terwijl veel dagelijkse activiteiten gewoon doorgaan.

Het is volgens de docenten nog zoeken naar didactische concepten waarbij echt met elkaar wordt samengewerkt. Het is investeren en pionieren met vertrouwen op betere leeropbrengsten, aantrekkelijker onderwijs met oog op de individuele talenten van leerlingen.

PROVENPARTNERS heeft veel ervaring met de ontwikkeling van virtuele leer- en werkomgevingen. Nieuwe media en ICT faciliteren de samenwerkings- en interactieprocessen tussen medewerkers en dat heeft een positief effect op de kennisproductiviteit en het lerend vermogen (innovatie) van organisaties. Wil je meer weten hierover? Neem dan vrijblijvend contact op. Het volledige onderzoeksrapport kun je hier vinden of op de website van Kennisnet.

Delft OpenCourseWare is een wereldwijd toegankelijke digitale omgeving waarin onderwijsmaterialen worden gepubliceerd. Hiermee krijgen studenten, vakgenoten en geïnteresseerden vrije toegang tot deze bron van kennis. Aan PROVENPARTNERS is gevraagd de evaluatie van het bedrijfsleven uit te voeren.
Klik op de diaprojector om de case study full-screen te lezen.